fbpx

Fase 5: rijpen

Fase 5: rijpen

productieproces: fase 5

Productieproces

Hoe wordt whisky eigenlijk gemaakt? In de aankomende weken gaan we dieper in op de verschillende fases van het productieproces van malt whisky. Het productieproces omvat 5 fases:

1. Mouten van de gerst
2. Beslag maken
3. Gistingsproces
4. Distillatie
5. Rijpen

Deze week bespreken we fase 5: rijpen. De laatste fase.

Na het distillatieproces is het tijd om whisky te maken: de new make mag gaan rijpen in het vat. Het vat gaat een grote rol spelen in de uiteindelijke smaak van je dram. Het is je waarschijnlijk bekend, maar de new make moet minimaal 3 jaar en 1 dag rijpen op eikenhout om whisky genoemd te mogen worden.

Het vullen van het vat bij Springbank

Alcoholpercentage

De new make gaat met een alcoholpercentage van 63,5% het vat in. Omdat de distilleerderijen doorgaans een spirit produceren van rond de 68% of meer, kan de new make worden aangelengd met water voordat het in het vat wordt gedaan.
Waarom willen ze een alcoholpercentage van 63,5%? Dat is eigenlijk heel simpel: distilleerderijen wisselen vaten met elkaar uit voor het maken van blended whisky. Je bent continu aan het rekenen als de vaten steeds wisselende alcoholpercentages bevatten. En dat is niet handig, daarom wordt het aangelengd met water. Het vat wordt gevuld door middel van een vulpistool.

De invloed(en) van het vat
Het vat heeft een grote invloed op de uiteindelijke smaak van de whisky. Er spelen een aantal elementen mee, zoals de grootte van het vat en het type eikenhout. Maar ook hoe vaak het vat al gebruikt is en of er eerder iets in heeft gerijpt.

Vaten van The Balvenie

De grootte

Het rijpingsproces van de whisky is lichtjes te sturen door de grootte van het vat; het contact tussen de inhoud en het hout van het vat.

De bekendste vaten zijn:
– Quarter Casks: 125 liter
– Bourbon Barrel: 180 liter
– Hogshead: 250 liter
– Sherry Butt: 480-520 liter
– Port Pipe: 650 liter

De Schotse wetgeving stelt dat whisky niet in vaten mogen worden gerijpt groter dan 700 liter.

Type eikenhout

Er zijn twee soorten eikenhout dat veel gebruikt wordt: Amerikaans eikenhout en de Europees eikenhout. Voor Bourbon is het verplicht om de Amerikaans eikenhouten-vaten te gebruiken.
De laatste jaren kun je ook een ander type hout tegenkomen: het Japanse eikenhout Mizunara.

Het eikenhout geeft diverse stoffen af in verschillende verhoudingen. De geuren en smaken van de whisky zijn daardoor zeer divers en vaak uniek!

Vaak gebruikt?

Een vat heeft een levenscyclus van maximaal vijf jaar. De distilleerderij bepaalt hoe vaak een vat gevuld wordt. De first fill-vaten zijn interessant voor de distilleerderijen. Met ‘first fill’ wordt bedoeld dat er nog niet eerder whisky in het vat heeft gezeten. Ze zijn dus vaak niet nieuw, maar tweedehands. Deze vaten zijn interessant omdat het nog veel stoffen bevat die verbindingen kunnen aangaan met de inhoud.

Eerder gevuld geweest?

Je kunt je voorstellen dat als een vat eerder is gebruikt voor een rijpingsproces, deze stoffen bevat die de whisky beïnvloeden. Ex-bourbon, ex-sherry en ex-port vaten zijn de meest bekende soorten. Maar ook exwijn, -rum, -port en -cognac-vaten worden tegenwoordig gebruikt om de whisky in te laten rijpen.
Distilleerderijen gebruiken deze vaten vaak om de whisky in te laten ‘finishen’. Na een langere periode van rijping, wordt de whisky nog een keer overgezet naar bijvoorbeeld een ex-sherry-vat. Daar wordt de whisky een korte periode in gerijpt om nog een extra ‘touch’ mee te geven.

We zijn aan het einde gekomen van de reeks fasen van het productieproces. We hopen dat je wat geleerd hebt!

Jesper Kordes Red Warrior

Jesper Kordes